Rami Kütüphanesi dünyanın en iyi yeşil kütüphanesi seçildi

İstanbul Eyüpsultan’daki Rami Kütüphanesi, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonunun (IFLA) düzenlediği 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde “Büyük Ölçekli Proje” kategorisinin birincisi oldu.

Kütüphane ödüle, 19. yüzyıldan kalma tarihî bir kışlanın iklime dayanıklı bir kentsel ortak alana dönüştürülmesini anlatan projesiyle başvurmuştu. Bu, Türkiye’den bir kütüphanenin söz konusu kategoride hem finale kalması hem de birinciliği kazanması anlamına geliyor.

27 ülkeden 62 proje arasından birinci

Ödül, IFLA’nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından bu yıl 11. kez verildi. Programa 27 ülkeden 62 başvuru geldi; değerlendirme sonunda 26 proje uzun listeye, iki kategoride toplam 7 proje ise finale kaldı.

Jüri projeleri kültürel mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal etki, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’yla uyum ve başka ülkelere örnek olma potansiyeli açısından değerlendirdi. Rami, kendi kategorisinde Çin’den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda’dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile birlikte ilk üçe girdi.

Ödül Busan’daki kongrede verildi

Final sunumları, Güney Kore’nin Busan kentinde toplanan 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında yapıldı. Türkiye adına sunumu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu üstlendi. Ödülü, Beyoğlu ile Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik, IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis’in elinden aldı.

Memis, törendeki konuşmasında jürinin Rami’yi öne çıkaran yanının sürdürülebilirliği yalnızca çevresel bir mesele olarak ele almaması olduğunu söyledi.

Kültürel mirasın korunmasını, sürdürülebilirliği ve toplumsal katılımı son derece etkili biçimde bir araya getiren, uluslararası ölçekte örnek bir yeşil kütüphane.

İki asırlık kışladan kütüphaneye

Rami Kışlası 1826-1828 yıllarında inşa edildi ve uzun süre askerî amaçla kullanıldı. Yapı, tarihî kimliği korunarak yürütülen restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından 2023’te kütüphane olarak açıldı. Dönüşümde yıkım yerine koruma ve uyarlanabilir yeniden kullanım tercih edildi; yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihî doku, geleneksel yapım teknikleri ve özgün doğal malzemelerle ayakta tutuldu.

Kütüphaneyi “yeşil” yapan ne?

Ödüle esas olan uygulamalar hem yapının kendisinde hem de günlük işleyişinde toplanıyor:

• Çevre düzenlemesindeki 696 ağaç, 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlar kentsel biyoçeşitliliği ve bölgedeki mikroiklimi destekliyor
• Geniş çatı yüzeyinden toplanan yağmur suyu peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılıyor
• Düşük tüketimli ekipman, LED aydınlatma, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamaları enerji ihtiyacını azaltıyor
• Atıklar kaynağında ayrıştırılıyor, tehlikeli atıklar ayrı yönetiliyor, tek kullanımlık plastik azaltılıyor
• Bünyesindeki Kitap Şifahanesi, yazma ve basma eserlerin ömrünü uzatarak koruma ile sorumlu kaynak kullanımını birleştiriyor
• İklim okuryazarlığı çalışmaları, çevre temalı bilgi hizmetleri ve uygulamalı atölyeler yürütülüyor

Rami, Türkiye’nin Biosphere sertifikalı ilk kütüphanesi; ayrıca Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgeleri bulunuyor.

Üç yılda 8,2 milyon ziyaretçi

Kütüphane, açıldığı 2023’ten 2025 sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçi ağırladı. Aynı dönemde 8 bin 360 etkinlik düzenlendi; sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler gibi alanlarda 3 bin atölye ve eğitim programı yapıldı. Üç yılda 1.611 okul ve 325 kurum kütüphanede ağırlandı.

Bünyesindeki Engelsiz Yaşam Merkezi, her yaştan kullanıcıya dönük hizmetler, 7 gün 24 saat erişim ve afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işlevi, yapıyı bir okuma mekânının ötesine taşıyor.

Rakamlarla Rami Kütüphanesi

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, birinciliği sosyal medya hesabından duyurdu. Ersoy paylaşımında atıl durumdaki kışlanın çevre dostu yaklaşım, güçlü yeşil altyapı ve yaşayan kamusal alan modeliyle uluslararası ölçekte örnek gösterilen bir kütüphaneye dönüştürüldüğünü belirtti.