Çin’in en büyük edebiyat ödülünü 6 bin şiir yazan bir motokurye kazandı

Çin’in en yüksek edebiyat onurlarından Lu Xun Edebiyat Ödülü’nün şiir dalını bu yıl Wang Jibing kazandı. Wang 57 yaşında ve Jiangsu eyaletinin Kunshan kentinde yemek kuryeliği yapıyor.

Ödülü getiren kitap Alçak Uçuş. Wang 2019’da kurye olarak çalışmaya başladı; o günden bu yana 150 bin kilometreden fazla yol yaptı ve 6 binden fazla şiir yazdı. Eşiyle birlikte küçük bir bakkal işletiyor, üç çocuğu var.

Okulu bırakmış, inşaatta çalışmış, okumayı bırakmamış

Wang’ın yolu edebiyat kurumlarının içinden geçmedi. Gençken okulu bıraktı; inşaatlarda çalıştı, bir dönem atık toplayarak geçindi. Bütün bu yıllar boyunca değişmeyen tek şey okuma alışkanlığı oldu.

Şiirlerini masa başında değil, iş üstünde kuruyor: sırtında sipariş çantasıyla dolaşırken dizeler zihninde birikiyor. Alçak Uçuş’un açılış şiirindeki dize kitabın adını da açıklıyor: “Kanat açmak illa yükseğe uçmak mı demek?”

Ödül dört yılda bir veriliyor

Lu Xun Edebiyat Ödülü 1996’da, Çin edebiyatının kurucu adlarından Lu Xun anısına kuruldu. Dört yılda bir veriliyor ve yedi ayrı dalı var. Dokuzuncu dönemin sonuçları 15 Temmuz’da açıklandı; ödül bu yıl 35 esere verildi.

Ödüle adını veren Lu Xun, modern Çin edebiyatının kurucu ismi sayılıyor. Bir Delinin Güncesi ve Ah Q’nun Gerçek Hikâyesi gibi metinleriyle tanınıyor; kitapları Türkçeye de çevrildi — Bir Delinin Güncesi İş Bankası Kültür Yayınlarından, Emre Murat Bozer’in çevirisiyle yayımlandı.

Kitap saha çalışmasına dayanıyor

Alçak Uçuş yalnızca kişisel bir defter değil. Wang kitap için 140’tan fazla kuryeyle görüştü ve 60 anket doldurttu. Yani kendi mesleğini içeriden, ama tek bir hayatın penceresinden bakmadan yazdı.

Şiirleri önce sosyal medyada yayıldı

Wang 1990’larda dergilerde yayımlanmaya başladı, sonra uzun bir süre şiirlerini sosyal medyada kendisi paylaştı. Aceleci Adam başlıklı şiiri Temmuz 2022’de Weibo’da hızla yayıldı; 2023’te aynı adı taşıyan kitabı çıktı. Alçak Uçuş üçüncü şiir kitabı.

Bugün geliri kitap telifleri ve edebiyat etkinlikleriyle kurye işi arasında bölünüyor — ama Wang kuryeliği bırakmadı.

Haberin Türkiye’den bakınca ilgi çekici yanı da burada. Platform ekonomisinin kuryeleri, kayıt dışı çalışma ve teslimat süresi baskısı bizde de yıllardır tartışılan başlıklar. Wang’ın yaptığı, bu tartışmanın içinden konuşan bir edebiyat üretmek: ödülü kazandıran kitap, mesleği dışarıdan gözlemleyen değil, o mesleği yapan birinin kalemi.

Wang ödülün kendisini değiştirmeyeceğini söylüyor ve kuryeliğe üç yıl daha devam etmeyi planlıyor; işi sevdiğini, kendisini de zinde tuttuğunu anlatıyor. Okurdan tek isteği ise meslektaşlarına “biraz daha sabır” gösterilmesi.

Türkçede henüz yok

Kitabın İngilizce çevirisi Aralık 2026’da ABD’de yayımlanacak. Türkçe baskısına dair bir duyuru ise bulunmuyor.

Dünya edebiyatının ödül takvimini izliyoruz: Goncourt’un ilk seçkisi →