Lumen Ödülü’nde Türkiyeli finalist: Hypertopographics

Dijital sanatın en prestijli uluslararası ödüllerinden Lumen Ödülü’nün 2026 finalistleri arasında Türkiyeli bir sanatçı var. Alkan Avcıoğlu, dünyaca ünlü fotoğraf sanatçısı Edward Burtynsky ile birlikte ürettiği Hypertopographics serisiyle finale kaldı.

Ödüle bu yıl 82 ülkeden 2.200’ü aşkın başvuru yapıldı.

Hypertopographics nedir?

Seri, bir fotoğrafçı ile bir üretken yapay zekâ sanatçısının ortak çalışması. Burtynsky’nin endüstriyel peyzaj fotoğrafçılığındaki birikimiyle Avcıoğlu’nun üretken yapay zekâ pratiği birleşiyor ve ortaya “hipergerçek” manzaralar çıkıyor.

İşin konusu, insanın yeryüzündeki izinin kendi kavrayışını aşması: kurduğumuz yapıların ölçeği ve çevreye etkisi, artık tek bir bakışla anlaşılamayacak kadar büyük. Seri bu haliyle 1970’lerin New Topographics akımını yeniden yorumluyor — o akım da insan eliyle değiştirilmiş manzarayı romantize etmeden görüntülemeyi savunuyordu.

Seri New York’taki Heft Gallery’de sergilendi.

Burtynsky kim?

Edward Burtynsky (d. 1955, Kanada), otuz beş yılı aşkın süredir insan eliyle değiştirilmiş manzaraları fotoğraflıyor. Büyük format ve havadan çekimleriyle tanınıyor; maden ocakları, taş ocakları, endüstriyel tarım alanları ve kentleşme onun temel konuları.

En bilinen çalışması The Anthropocene Project: adını, insan etkisinin jeolojik bir çağ sayılmasını öneren “Antroposen” kavramından alıyor. Yönetmenler Jennifer Baichwal ve Nicholas de Pencier ile birlikte yürütülen proje kitap, belgesel ve sanal gerçeklik çalışmalarını kapsıyor. Burtynsky’nin fotoğrafları dünyada seksenden fazla müze koleksiyonunda bulunuyor.

Serinin adındaki “hyper” öneki de buradan anlam kazanıyor: Burtynsky’nin zaten gerçeküstüne yaklaşan ölçekli manzaraları, üretken yapay zekâyla bir adım daha ileri taşınıyor.

Lumen Ödülü ne?

Lumen, teknolojiyle üretilen sanatı değerlendiren uluslararası bir ödül. 2012’de Carla Rapoport tarafından kuruldu ve kâr amacı gütmeyen bir yapı olarak yürütülüyor.

Ödül, üretken sanattan etkileşimli yerleştirmelere, hareketli grafiklerden dijital heykele uzanan geniş bir alanı kapsıyor; dokuz konu kategorisi ve dört özel ödülü var.

Yapay zekâ tartışmasının öteki yüzü

Yapay zekâ bu yıl kültür gündemine çoğunlukla bir tehdit olarak girdi: çevirmenlerin ücretlerini aşağı çeken makine çevirisi, dil modellerinin izinsiz kullandığı kitap arşivleri, takma adla yayımlanan otomatik çeviriler.

Hypertopographics aynı teknolojinin başka bir kullanımını gösteriyor: burada yapay zekâ, bir insanın işinin yerine geçmiyor: iki sanatçının ortak imzası var ve çıkan iş ikisinin de tek başına üretemeyeceği bir şey. Tartışmanın “yapay zekâ iyi mi kötü mü” diye kurulmasının neden yetersiz kaldığını da bu ayrım gösteriyor — soru teknolojide değil, kimin emeğinin görünür kaldığında.

Çevirmenlerin çalışma koşulları ve yapay zekâ →

Künye

Kaynak: The Lumen Prize — 2026 Finalists