Edebiyat dergisi kitap-lık yeni sayısına Ulysses çevirisiyle başlıyor

Yapı Kredi Yayınlarının üç aylık edebiyat dergisi kitap-lık, 243. sayısıyla raflarda. Temmuz-Eylül 2026 sayısı, açılışını çeviri tartışmasıyla yapıyor.

Ulysses’i Türkçeye çevirmenin güçlükleri

Sayı, Ünal Aytür’ün James Joyce’un Ulysses’i: Türkçeye çevirme ve okuma güçlükleri başlıklı yazısıyla açılıyor.

Konu, Türkçe edebiyatın en uzun süredir tartışılan çeviri meselelerinden biri. Ulysses, dil oyunları, göndermeleri ve üslup değişimleriyle çevrilmesi en zor romanlar arasında sayılıyor; Türkçede birden fazla çevirisi bulunması da bu zorluğun göstergesi.

Ulysses’in Türkçede üç çevirisi var

Aytür’ün yazısının konusu soyut değil: Ulysses Türkçeye üç kez çevrildi ve üçü de birbirinden farklı bir yol tuttu.

Aradaki fark yalnızca kelime tercihi değil, yaklaşım farkı. Erkmen’in çevirisi Joyce’un dil oyunlarını Türkçede yeniden kurmayı hedeflediği için Farsça ve Osmanlıca sözcüklere başvuruyor ve üçü arasında okunması en zor olanı sayılıyor. Ekici’nin çevirisi belirgin biçimde daha sade, Sevimay’ınki ise ikisinin arasında duruyor.

Fuat Sevimay adı bize tanıdık: çevirmen, Joyce’un bir başka “çevrilemez” sayılan kitabı Finnegan Uyanması ile 2017 Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’nü kazanmıştı.

Sayıdaki diğer başlıklar

Dergide iki inceleme öne çıkıyor:

• Mehmet Can Doğan — Ahmet Muhip Dıranas’ın bilinmeyen bir müstearı ve iki öyküsü: şairin bilinmeyen bir takma adı ve o adla yazdığı iki öykü üzerine araştırma.
• Mehmet Rifat — Yapıt başlıklarının oluşturulması ve genetik eleştirinin katkısı: bir kitabın adının nasıl kurulduğu ve metnin oluşum sürecini inceleyen genetik eleştirinin bu soruya katkısı.

Mehmet Rifat’ın yazısındaki “genetik eleştiri” terimi, edebiyat incelemesinde metnin bitmiş halini değil oluşum sürecini inceleyen yaklaşımı anlatıyor: taslaklar, notlar, silinmiş bölümler ve yazarın vazgeçtiği tercihler. Bir kitabın adının nasıl kurulduğu da tam olarak bu alana giriyor — başlık çoğu zaman en son verilen ve en çok değiştirilen karar.

Sayıda ayrıca Orhan Kahyaoğlu, Nihat Özdal ve Yelina Tayfur ile yapılmış söyleşiler yer alıyor; Türkçe edebiyatın hem yerleşik hem yeni isimlerinden şiir ve öykü dosyaları da bulunuyor.

Üç aylık dergi ne işe yarar?

kitap-lık, Türkiye’de uzun soluklu edebiyat dergilerinden biri. Üç aylık periyot, güncel gündemi kovalamak yerine daha uzun yazılara ve araştırmalara alan açıyor: bir müstear ad araştırması ya da bir çeviri tartışması, haftalık bir yayında yer bulamayacak türden işler.

Dergiciliğin daraldığı bir dönemde 243. sayıya ulaşmak da başlı başına bir süreklilik göstergesi.

Künye